De of het Padlaan

De foto uit 1976 beslaat het meest oostelijk deel van het Padlaan (vroeger ook geheten het Wormerveerder Pad). Het woord laan in deze naam betekent niet een weg met bomen. Een laan was een lange, vrij smalle strook land, vaak een toegangspad naar een molen, een schuur, enz. Na het graven van de Nauernasche Vaart (gegraven in de jaren 1632/1634) heeft men een pad gelegd over zo’n laan en dat ging heten: het-pad-van-de-laan, of het-pad-over-de-laan. Vandaar ook dat de straatnaam Padlaan onzijdig is. Het Padlaan dus en niet de Padlaan zoals men tegenwoordig wel zegt. Je moet je voorstellen dat alles toen ten oosten van de Noorder- en Zuiderhoofdstraat tussen ongeveer het vroegere burgemeestershuis en het Weiver, tot aan de Vaart allermaal weiland was.

Veerbrug of Vaartbrug

De brug over de Vaart aan het eind van het Padlaan is de Veerbrug. Genoemd naar het overzetveer dat er vanaf 1634 is geweest. Regelmatig hoor je ook Vaartbrug zeggen. Maar dat is de brug van de Provincialeweg (N203) over de Nauernasche vaart tussen Krommenie en Wormerveer. Omstreeks 1845 liet de gemeente Krommenie een eerste houten brug over de Vaart bouwen. Om de kosten te dekken wordt het een tolbrug. In 1910 wordt de houten brug vervangen door een ijzeren draaibrug. In 1930 wordt de tolheffing opgeheven. Op 5 februari 1955 is de huidige (bascule) brug in gebruik genomen.

Monumenten

De bebouwing van het Padlaan is omstreeks 1634 begonnen. Vermoedelijk alleen aan de zuidkant. De latere stenen en houten woningen vanaf nummer 40 tot en met 70 (vanaf de lantaarnpaal met het bord 30 km tot aan de Vaartdijk) zijn vanwege de cultuurhistorische waarde als onderdeel van de bewoningsgeschiedenis van de Zaanstreek in 2021 op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.

De Lum

Dankzij het initiatief van Pieter Hendrik Kaars Sijpesteijn wordt het patent van Frederick Walton (een Engelsman uit Yorkshire) tot het maken van linoleum gekocht en kon in 1899 de productie in de fabriek aan de Nauernasche Vaart beginnen.

Links op de oude foto het kantoor van de NLF (Nederlandsche Linoleum Fabriek, in de volksmond de ‘Lum’ genoemd) met aan het daarnaast liggende parkeerpleintje de expeditie waar de auto’s met rollen linoleum werden geladen. Bij gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden aan het Padlaan wordt in 1920 een groot stuk land aan de Assendelftse kant van de spoorlijn aangekocht en begint daar fabriek Zuid. Omstreeks 1972 wordt de productie in de intussen verouderde fabriek aan het Padlaan beëindigd.

Forbo

Na de Eerste Wereldoorlog besluiten de Engelse linoleumfabrieken en die in Europa zich te verenigen onder de naam ‘Continentale Linoleum Union’ (C.L.U.), waarvoor een centraal kantoor in de Zwitserse stad Zürich wordt geopend. In deze combinatie heeft de familie Kaars Sijpesteijn een belangrijke inbreng. Rond 1960 wordt de samenwerking binnen de C.L.U. omgezet in een volledige fusie. De aangesloten fabrieken in o.a. Frankrijk, Nederland, Zweden en Zwitserland heten sinds 1974 de ‘Forbo Groep’.

Olum

In 1983 wordt fabriek Noord gesloopt. Woningbouwvereniging ‘De Volkswoning’ bouwt hier in de jaren 1984-1986 een woonwijk. Van de oorspronkelijke fabriek aan het Padlaan rest alleen nog een monument in de wijk, waarin straatnamen als Lijnoliestraat, Jutestraat, Linoleumstraat en Marmoleumstraat de herinnering levend houden aan roemruchte tijden toen het Padlaan de slagader was van de industriële bedrijvigheid zowel van ‘Lum-Noord’ als van Verblifa.

Op de plaats van het vroegere parkeerterreintje en lage kantoorgebouwen is nu een grasveld met het monument Olum (bij de bushalte), gemaakt door Leonard Frederiks. Een verwijzing naar de Lum. Afgeleid van het Latijnse woord olim dat ‘eertijds’ betekent. In het monument zijn pilaren verwerkt afkomstig uit de gesloopte fabriek.

Aanvullingen

Aanvullingen zijn van harte welkom. U kunt het Historisch Genootschap elke maandag- en donderdagmiddag van 13.30-16.00 uur bezoeken aan de Vlusch 8a (voormalig weeshuis). Meer oude foto’s kunt u zien op de beeldbank van het HGC: www.hgc-krommenie.nl.

Wilt u op de hoogte blijven van de historie van Krommenie word dan lid van het HGC. U krijgt dan elk kwartaal de ‘Krommenieër Kroniek’ met allerlei wetenswaardigheden van ons mooie dorp Krommenie.