“Dichter bij Achterberg, dichter bij mijzelf”Nieuw boek en verzamelde gedichten voeren langs poëzie, herinnering en mystiek

KROMMENIE - Cornelis Wagenaar uit Krommenie heeft de bundel ‘Verzamelde gedichten’ en het boek ‘Dichter bij Achterberg, dichter bij mijzelf’ gepubliceerd.

Dat boek is ontstaan na studie van het leven en de gedichten van de dichter Gerrit Achterberg. Het beeld van de Najade, dat ooit in de oranjerie stond van het prachtige witte Kasteel Sandenburg, speelt een rol in het verhaal van de jeugd van hoofdpersoon Tom. Daar krijgt het beeld een plaats in de tuin van zijn jeugdherinneringen. Het wijst de weg naar een schat die Tom en zijn vriend, varend op het kleine meertje van het tweede park, weten te vinden.

In het boek heet Krommenie Kromhout. Het is een magisch-realistisch verhaal waarin geloof, godinnen, vampiers en demonen zich met het kwetsbare leven van Tom gaan bemoeien.

Wie is de dichter op de sarcofaag?

“De man op de sarcofaag gezeten die zijn hele werk lang tot zijn dode geliefde spreekt”, zo omschreef Bertus Aafjes de dichter Gerrit Achterberg. In dit beeld herkende Cor Wagenaar een thema toen hij oog in oog kwam te staan met een sarcofaag die uit het verdronken land bij Etersheim uit het IJsselmeer is opgevist en tegenwoordig te zien is in het museum Huis van Hilde in Castricum.

Het leven van Achterberg is, na een mislukte carrière in het onderwijs en psychische problemen, geëindigd in verwarring, geweld en eenzaamheid. Zijn poëzie probeert de grens tussen leven en dood te doorbreken. Het is een worsteling met taal, een zoektocht naar de juiste woorden en naar de sleutel tot het hiernamaals, waar zijn geliefde zich bevindt.

De levensloop van Achterberg en een droom die Cor Wagenaar over hem kreeg, brachten herinneringen boven aan Wagenaars eigen familie en werkverleden, waarin psychische ontregeling ook een rol heeft gespeeld. Het boek werd een bijzondere reis waarin de sarcofaag een soort doorgeefluik wordt, waaruit ‘dode’ dingen weer tot leven lijken te komen. Zoals de bliksem ooit leven gaf aan het monster van Frankenstein, en zoals Dracula en zijn geliefden tot leven komen wanneer het donker wordt.

In deze reis staat de dode dichter Achterberg op uit zijn graf en beïnvloedt hij hoofdpersoon Tom. Hij voert een schimmig spel met godinnen, verleidelijke vrouwen en de Najade. Net als Achterberg dreigt ook bij Tom verwarring en waanzin de overhand te krijgen. Aan het eind wordt steeds duidelijker wat Achterberg en Tom met elkaar gemeen hebben en waarin ze verschillen, en welke rol de sarcofaag van Etersheim daarbij speelt.

Verzamelde gedichten

Het gaat om honderden gedichten die in een periode van 35 jaar zijn geschreven en waaruit een selectie is gemaakt. Tijdens de coronaperiode heeft Cor Wagenaar gedurende enkele weken gedichten voorgedragen in het programma ‘June tot Twaalf’ van Radio NH.

De bundel is verdeeld in vijf delen. Deel 1 ontstond ongeveer 35 jaar geleden, in een periode waarin de dichter worstelde met een depressie en poëzie gebruikte om gedachten en gevoelens te verwoorden. Deel 2 gaat over de verhuizing naar de Beemster, ongeveer zeven jaar geleden, waarna opnieuw veel gedichten ontstonden. Deel 3, ‘Incubatietijd’, speelt zich af tijdens de coronaperiode. Deel 4 gaat over de oorlog in Oekraïne, die helaas nog steeds doorgaat. Deel 5 gaat over geloof, spiritualiteit, muziek en andere mystieke onderwerpen.

Daarnaast zijn er gedichten opgenomen over ingrijpende gebeurtenissen, zoals het onfortuinlijke lot van het Meisje van Marken en het overlijden van jonge vrouwen aan anorexia, gebeurtenissen die Cor Wagenaar meemaakte tijdens zijn werk op een gesloten afdeling van het AMC.

Muziek heeft vooral de laatste jaren veel invloed gehad op het werk van de dichter. Die was de inspiratie tot gedichten over muziek van Schubert, Debussy en aria’s uit bekende opera’s. Ook in het boek komen operamotieven terug die voor kenners herkenbaar zijn. Ook ontbreekt een koor niet, dat zoals in de klassieke oudheid commentaar levert op het noodlot dat zich langzaam ontvouwt rond hoofdpersoon Tom.

‘Verzamelde gedichten’ en ‘Dichter bij Achterberg, dichter bij mijzelf’ zijn verkrijgbaar bij Boekhandel Stumpel aan de Zuiderhoofdstraat.